در این کتاب پس از بیان مقدمه‌ای درباره‌ی "اقبال" نوشته‌ی "دکتر باستانی پاریزی" و نیز شرح زندگانی "حسن پیرنیا"، اوضاع تاریخی ایران قبل از اسلام و ایران بعد از اسلام (از آغاز تا انقراض قاجاریه) به طور مفصل بررسی می‌گردد. این دوره‌های تاریخی عبارت‌اند از: ایران قدیم، دوره‌های مادها، دوره‌ی اول پارسی‌ها، دوره‌ی مقدونی و یونانی اسکندر و سلوکی‌ها، پارتی‌ها، دوره‌ی دوم پارسی‌ها، دوره‌ی تاریخ اسلام (عربستان و قوم عرب، ظهور اسلام، خلفای راشدین، خلفای اموی، خلافت بنی‌عباس)، دوره‌ی تاریخ ایران پس از اسلام (شامل دوره‌های طاهریان و علویان طبرستان، دیالمه‌ی آل زیار، دیالمه‌ی آل بویه، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلاطین غور، سلاطین سلجوقی، اتابکان و خوارزمشاهان)، دوره‌های استیلای مغول، جانشینان چنگیز تا ایام فرماندهی هولاگو، لشکرکشی هولاگو به ایران و انقراض خلافت عباسی، سلاطین مغول ایران با ایلخانان، ایلخانان مسلمان، دوره‌ی فتوحات میان دوره‌ی ایلخانی و دوره‌ی تیموری، ظهور امیر تیمور و تشکیل سلسله‌ی گورکانیان، جانشینان تیمور، ترکمانان قراقویونلو، دوره‌ی شاه عباس بزرگ، صفویان، افشاریه، زندیه، قاجاریه، و دوره‌ی مشروطیت.