آزادی فردی نعمت تمدن نیست. پیش از آن که تمدنی بوده باشد، این آزادی از هر زمان دیگر بیش تر بوده است، البته در آن زمان غالباً ارزشی نداشته است، زیرا فرد تقریباً هیچ قادر به دفاع از آن نبوده است. با رشد تمدن، آزادی فردی محدود می شود و اقتضای عدالت این است که هیچ کس از این محدودیت معاف نشود. آنچه در یک جامعه ی انسانی به منزله ی نیاز مبرم به آزادی به جنبش در می آید ممکن است مقاومتی در برابر بی عدالتی باشد و از این رو برای رشد بعدی تمدن مفید و با تمدن سازگار است. اما همچنین ممکن است خاستگاه آن باقی مانده های شخصیتی بدوی باشد که تمدن آن را رام نکرده است و از این رو به زمینه ای برای تمدن ستیزی تبدیل شود. بنابراین، تمنای آزادی یا با برخی از اَشکال و مطالبات تمدن می ستیزد یا با تمدن به طور کلی. گمان نمی کنم بتوان انسان را با تأثیراتی که به هر نحو ممکن است بر او بگذارند به جایی رساند که سرشتش بتدیل به سرشت موریانه شود؛ انسان احتمالاً همیشه از خواست خود مبنی بر آزادی فردی در برابر اراده ی جمع دفاع خواهد کرد. بخش بزرگی از کشمکش های بشر حول این مسئله متراکم شده است که تعادلی سودمند یعنی رضایت بخش میان این خواسته های فردی و خواسته های فرهنگی جمع پیدا کند. یکی از مشکلات تعیین کننده ی سرنوشت نوع بشر این است که: آیا می تواند با صورت بندی معینی از تمدن این تعادل را برقرار کند یا این که این تضادی که این تضادی آشتی ناپذیر است؟ — وقتی تمدن از انسان ها می خواهد که نه فقط عطش جنسی بلکه میل به پرخاشگری خود را نیز قربانی کنند، می توان فهمید چرا خوشبخت شدن در تمدن برای انسان دشوار است. انسانِ نخستین از این حیثت وضع واقعاً بهتری داشت، زیرا محدودیتی برای رانه هایش نمی شناخت. در عوض، امنیت او برای بهره بردن بیش تر از این سعادت بسیار کم تر بوده است. انسان متمدن مقداری از امکانات سعادت را با مقداری امنیت مبادله کرده است.