کتاب شاهنامه و علامه قزوینی

این بنده دارند، اشکالات مسافرت و تحصیل تذکره و غیره را رفع کرده، من در ۱۲ جمادى الآخرة ۱۳۳۸ (۴) ژانویه (۱۹۲۰) از برلین حرکت کرده از راه سویس چهار روز بعد در ۱۶ جمادی الآخره وارد پاریس شدم و بعد از پانزده شانزده سال مفارقت دوباره تجدید عهدی با آقای ذکاء الملک نمودم ولی افسوس که این سعادت دولت مستعجل بود و دوام چندانی نکرد چه آقای ذکاء الملک پس از هفت هشت ماه دیگر که غالب آن اوقات را هم در سفرهای مختلف و از پاریس غایب بودند در روز ۱۹ صفر ۱۳۳۹) (۲) نوامبر (۱۹۲۰) به طرف ایران حرکت کردند

پس از ورود من به پاریس آقای ذکاء الملک به همان تجدید عهد و بشاشت وجه در خرمی دل و بوسیدن روی اکتفا نکرده چون اختلال اوضاع مادی مرا حدس زدند خواستند گویا معنی دوستی را به ابناء زمانه بیاموزند بدون درنگ دامن همت بر کمر زده از هیچ گونه جدی و تلاشی کوتاهی نکردند. تا آنکه بالاخره به همراهی جوانمردانه شاهزاده نصرة الدوله فیروز میرزا و امضای سریع آقای حسن خان وثوق الدوله رئیس الوزرای وقت یک مقرری سالیانه از دولت که تا اندازه ای اوضاع معیشت مرا مرتب نمود در حق اینجانب برقرار نمودند و پس از مراجعت به طهران برای اینکه دیگر درجه خجلت و انفعال مرا حدی برایش باقی نگذارند زحمت وصول و ایصال آن وجه را نیز به عهده جوانمردی و آزادگی خود گرفتند و عجاله از آن تاریخ تاکنون از پرتو مساعی آن رادمرد خیر یگانه که خدایش از من جزای خیر دهاد و عمر طولانی و سعادت جاودانی و کامرانی این جهانی و آن جهانی عنایت کناد روزگاری نسبه آسوده میگذرانم تا بعد خداوند چه پیش بیاورد و چیزی که بیشتر بر خجلت و انفعال من می افزاید اینست که برای تلافی آن همه احسان و مهربانی هیچ وسیله ای جز اظهار شکر خشک خالی زبانی در خود سراغ ندارم.

در این مدت اقامت ثانوی خود در پاریس مجدداً با یکی دو نفر از مستشرقین فرانسه آشنائی پیدا کردم یکی مسیو کازانوا که متخصص در عربی است در تاریخ و جغرافیای بلاد اسلام - بخصوص مصر - و مذاهب و فرق مختلفه اسلام