کتاب حاضر در مطالعه‌ای تطبیقی فدرالیسم را به منزلة یک شیوة تفکر سیاسی و نیز راهنمای عمل از دو منظر تاریخی و اجتماعی مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. بدین ترتیب در این مطالعه نشان داده می‌شود که چگونه ساختار حکومتی کشورهای فدرال که براساس دوگانگی صلاحیت‌ها و اختیارات (میان دولت مرکزی و حکومت‌های محلی) و با هدف آشتی دادن یگانگی و ناهمگونی به وجود آمده تحول می‌یابد و چگونه این همکاری و هماهنگی سیاسی نوع تازه‌ای از فدرالیسم را در کشورهای دموکرات به وجود آورده که می‌توان آن را «فدرالیسم همیاری» خواند. در این کتاب بررسی موردی ایران به عنوان کشوری که به راه‌حل‌هایی خواناتر با فرهنگ و تاریخ خود برای روابط «پیرامون ـ مرکز» دست یافته، پرداخته شده است. شایان ذکر است در کتاب ترازنامة فدرالیسم در کشورهای سوئیس، کانادا، آمریکا، هند، آلمان، بلژیک، نیجریه و امارت متحدة عربی نیز مندرج است.