بر اساس مبنای مفاهیمی می دانند که ارتباط نظری آنها با نظریه در حال تکوین به اثبات رسیده است (استراوس و کوربین: ۱۷۵). منطق نمونه گیری نظری بر مبنای مرتبط بودن موردها با یکدیگر و با فرآیند شکل گیری مقولات و نه نمایا بودن شان قرار داده شده است. این اصل مشخصه استراتژیهای مربوط به گردآوری داده در تحقیق کیفی به شمار می آید (فلیک ۱۳۱)، حجم نمونه های مبتنی بر این روش معمولاً نسبت به حجم نمونه های رایج در تحقیقات کمی کمتر است چرا که دستیابی به داده های کیفی از موارد انتخاب شده از طریق این روش نمونه گیری در یک مواجهه عینی و شخصی از سوی محقق ـ یعنی با استفاده از مصاحبه های رودررو و عمیق مصاحبه های گروهی یا انواع مشاهده صورت می گیرد؛ اقتضای ماهیت متمرکز و زمان بر گردآوری این داده ها، استفاده از نمونه های با حجم کمتر است جانسون و کریستنسن ۲۰۰۸، دنزین ۱۹۹۷ به نقل از محمدپور: ۱۰۰). مصاحبه عمیق تعاریف و تاریخچه بلور و وود مصاحبه» را [فرآیند استخراج داده های پژوهش از طریق پرس و جو از پاسخگویان تعریف می کنند (بلور و وود: ۱۰۴). اگر بخواهیم پیشینه این روش گردآوری اطلاعات را در سنت جامعه شناسی ردیابی کنیم، باید گفت که مصاحبه یکی از شیوه های قدیمی دستیابی به معرفت نظام مند است. روش مصاحبه به ویژه در تاریخ روش شناسی جامعه شناسی آمریکایی خردنگر در دهه های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ و در کنار دیگر روشهای کیفی مانند مشاهده مشارکتی در مکتب شیکاگو» مورد استفاده وسیع قرار گرفت و بعد از مشاهده مشارکتی دومین روش مهم گردآوری داده های پژوهشی به شمار میرفت از میانه قرن بیستم تاکنون مصاحبه به یکی از فنون محوری در تحقیق کیفی تبدیل شده است