کتاب، با بحثی درباره‌ی چگونگی آغاز بررسی متن ادبی، تعریف درون‌مایه (تم) و چگونگی انتخاب قطعه‌ی ادبی شروع می‌شود. نگارنده می‌گوید که درون‌مایه‌های مهم و اساسی ادبی، همان موضوعات بنیادین است که در زندگی فردی یا اجتماعی با آن سر و کار داریم. هم‌چنین برای بررسی متن ادبی لازم است بحران‌ها را شناسایی کنیم، چون در بحران است که درون‌مایه‌های اساسی متن و هرچیزی دیگری که با متن ارتباط دارد، آشکار می‌شود. بر این اساس، شناسایی درون‌مایه و چگونگی آن در سه مرحله‌ی فکر کردن درباره‌ی اثر، تجزیه‌ی تحلیل متن و رابطه‌ی جزء و کل) در مبحث بعدی کتاب، باز ذکر نمونه‌هایی چند مطرح می‌گردد. بررسی شخصیت، بررسی و تشریح ساختار متن، بررسی سبک و تخیل، معرفی طنز و طعن (آیرونی) در متن، و بسط دامنه‌ی بررسی متن مباحث بعدی کتاب هستند که نگارنده کوشیده با مثال‌ها و نمونه‌هایی از متن (اعم از شعر و داستان)، شیوه‌ی مطالعه‌ی نقد ادبی و نقدنویسی را نشان دهد.