بیش از دو قرن است که در محافل ادبی جهان، در باب چیستیِ تاریخ ادبیات و چگونگی نگارش آن، منازعات نظریِ گسترده ای درگرفته و مکتب ها و نحله های فکری گوناگونی، به ویژه در نیمه دوم سده بیستم میلادی، در این زمینه ظهور یافته و انگاره های روشیِ متعددی عرضه گردیده است. اما در مجامع علمی و دانشگاهیِ مرتبط با ادبیات فارسی، تا کنون، اهتمامی بایسته به این گونه مباحث صورت نگرفته، و اساساً تاریخ نگاری ادبی، به مفهوم نوین آن، در ایران پیشینه چندانی ندارد و تاریخ پژوهی ادب فارسی، تا چندی پیش، عمدتاً منحصر به سنّت تذکره نویسی و شرح حال نویسی بوده است. مجموعه «نظریه و روش در تاریخ نگاری ادبیات»، که کتاب حاضر در زمره آن قرار می گیرد، به قصد بازنمایی و انتقال تجارب علمی جهانی و به منظور رفع خلأهای نظری و روش شناختی در تاریخ پژوهی ادب فارسی، طراحی و تدوین گردیده است. کتابِ پیش رو مجموعه ای است از چهارده مقاله مهم، به قلم صاحب نظران این حوزه، که با جستجوهایی روشمند و با معیارهایی ازپیش اندیشیده، از منابع انگلیسی زبان گزینش و ترجمه شده و در سه بخشِ کلیِ «معنای تاریخ ادبی»، «مسئله نظریه و روش» و «چشم انداز تاریخ (نگاری) ادبی» سامان گرفته است.