کتاب پیش بینی و مدیریت جریان وجوه نقد در بانک ها

امروزه، بانک های اسلامی به عنوان یک بنگاه اقتصادی (خدماتی و مالی) نقش چندگانه ای در اقتصاد کشور ایفا می کنند؛ به گونه ای که ضمن حرکت و همراهی با برنامه های اقتصادی مصوب در جهت رشد و سلامت اقتصاد کشور، به دنبال کسب منفعت یا سود برای حداقل دو گروه صاحبان سهام و سپرده گذاران سرمایه گذاری مدت دار خود هستند. بدیهی است بانک هایی در این مسیر موفق خواهند بود که با دیدگاه به حداکثررساندن سود (سهامداران و سپرده گذاران)، توانایی جذب منابع بیشتر و به کارگیری حداکثری آن و ارائهٔ خدمات کارمزدی را به نحوهٔ صحیح و منطقی داشته باشند. در سال های اخیر، رقابت های ناسالم میان برخی از مؤسسات پولی و اعتباری سبب شده است هزینهٔ تجهیز منابع برای آنها به شدت افزایش یابد و سودآوری بانک ها و مؤسسات پولی و اعتباری را با مشکل مواجه کند. در نتیجه، اگر بانکی از نحوهٔ مدیریت جریان وجوه (نقدینگی) و دارایی ها و بدهی های خود به خوبی مطلع نباشد یا نتواند با برنامه ریزی جامعی آن را مدیریت کند، در آینده ای نه چندان دور با بحران های مالی پنهان و سپس آشکار مواجه خواهد شد. در گردش منابع بانک، باید رابطه ای منطقی وجود داشته باشد. این رابطه در دو بخش تجهیز منابع و تخصیص منابع (ریالی و ارزی) اهمیت بیشتری می یابد، زیرا در شرایط عادی، زیرساخت اصلی بانک را این دو بخش مهم تشکیل می دهد. اما به مرور و به موازات شکل گیری کامل بانکداری الکترونیکی، شکل و تنوع جریانات ورودی و خروجی و گردش عملیات بانک ها با تغییراتی اساسی مواجه شده است. بنابراین، چگونگی استفاده از منابع (کوتاه مدت و بلندمدت)، سقف مجاز استفاده از آن، نقدینگی موردنیاز، قیمت تمام شدهٔ سپرده های وکالتی (سرمایه گذاری مدت دار)، ترکیب و نحوهٔ به کارگیری آنها در اعطای تسهیلات در قالب عقود مبادله ای و عقود مشارکتی، ترکیب هزینه های هر بانک و بسیاری عوامل دیگر می تواند در مدیریت دارایی ها (جریان وجوه یا نقدینگی) بانک نقشی اساسی داشته باشد. این مجموعه نیز همانند کتاب های شیوه های اعتبارسنجی مشتریان و حسابداری بانکی ـ نحوهٔ تهیهٔ صورت های مالی نهایی، از انتشارات پژوهشکدهٔ پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، به گونه ای به رشتهٔ تحریر درآمده است که مفاهیم را به صورت ساده و روان بیان کند تا کلیهٔ همکاران محترم و کوشا در شعب و سایر بخش های مالی و اعتباری بانک ها و دانشجویان عزیز بتوانند به سادگی از مطالب آن بهره مند شوند. بدیهی است این مجموعه نخواهد توانست همهٔ نیازهای یک بانک را در این خصوص برآورده سازد، اما گامی کوچک است برای دستیابی به تکامل آن با درنظرگرفتن شرایط و ضوابط بانکداری اسلامی. لذا، همچون گذشته ارائهٔ نظرها و پیشنهادهای سازندهٔ اساتید، همکاران بانکی، دانشجویان رشته های بانکی، و مدیریت مالی می تواند بر غنای آن بیفزاید. نظرها، پیشنهادها، و انتقادات سازندهٔ شما از طریق پست الکترونیکی به آدرس s_jamshidi83@yahoo.com در اختیار اینجانب قرار می گیرد. فهرست مطالب مقدمه فصل ۱: کلیات ۱ . ۱ بانک و نحوهٔ فعالیت آن ۱ . ۲ بحران های مالی و نقش مدیران ۱ . ۳ نقش دولت ها و جوامع بین المللی در نحوهٔ فعالیت ۱ . ۴ عوامل تأثیرگذار در یک کسب وکار موفق ۱ . ۵ نقش مدیران در گسترش و استمرار کسب وکار فصل ۲: مدیریت نقدینگی (جریان وجوه) در بانک ۲ . ۱ کلیات ۲ . ۲ تعریف مدیریت نقدینگی (جریان وجوه) ۲ . ۳ موارد پاسخ گویی مدیران جریان وجوه ۲ . ۴ مسئولیت مدیران در قبال سهامداران ۲ . ۵ مسئولیت بانک در قبال سپرده گذاران ۲ . ۶ دارایی ها و بدهی های بانک ۲ . ۷ ویژگی بانک ها ۲ . ۸ صورت های مالی بانک ها ۲ . ۸ . ۱ صورت سود و زیان ۲ . ۸ . ۲ گردش حساب سود و زیان انباشته ۲ . ۸ . ۳ ترازنامه ۲ . ۹ تنظیم صورت جریان وجوه نقد (منابع و مصارف) بر اساس اطلاعات منعکس شده در ترازنامهٔ دو سال مالی متوالی ۲ . ۱۰ تمرین فصل ۳: نقش مدیران در مدیریت مؤثر نقدینگی بانک ها ۳ . ۱ کلیات ۳ . ۲ اصول ارزیابی مدیریت نقدینگی بانک ها ۳ . ۳ جریان های ورودی (عرضه) و خروجی (تقاضای) نقدینگی و دلایل بروز مشکلات نقدینگی در بانک ها ۳ . ۴ راهبردهای مدیریت نقدینگی ۳ . ۴ . ۱ راهبرد مدیریت نقدینگی دارایی ها ۳ . ۴ . ۲ راهبرد مدیریت نقدینگی بدهی ها ۳ . ۴ . ۳ راهبردهای مدیریت نقدینگی متوازن ۳ . ۴ . ۴ توصیه هایی به مدیران نقدینگی ۳ . ۴ . ۵ عوامل تأثیرگذار در وضعیت نقدینگی فصل ۴: پیش بینی جریان وجوه نقد ۴ . ۱ مقدمه ۴ . ۲ پیش بینی جریان وجوه نقد و نحوهٔ مدیریت آن ۴ . ۳ نحوهٔ تهیهٔ صورت پیش بینی جریان وجوه ۴ . ۳ . ۱ پیش بینی و برآورد جریان های ورودی (عرضه) نقدینگی ۴ . ۳ . ۲ پیش بینی و برآورد جریان های خروجی (تقاضا) برای نقدینگی ۴ . ۳ . ۳ سپرنقدینگی ۴ . ۴ تمرین فصل ۵: قیمت تمام شدهٔ منابع در بانک ها ۵ . ۱ یادآوری ۵ . ۲ عوامل هزینه و تأثیرگذار در قیمت تمام شدهٔ منابع ۵ . ۲ . ۱ هزینه های مستقیم تجهیز منابع ۵ . ۲ . ۲ هزینه های غیرمستقیم یا سربار ۵ . ۳ محاسبهٔ قیمت تمام شدهٔ منابع بانک ۵ . ۴ طرح قضیه: قیمت تمام شدهٔ منابع و وضعیت سودآوری ۵ . ۵ جمع بندی ۵ . ۶ قضایای کاربردی فصل ۶: سودآوری و کارایی ۶ . ۱ مقدمه ۶ . ۲ اهداف بررسی ها ۶ . ۳ شاخص های کلی در بررسی و ارزیابی بانک ها ۶ . ۳ .۱ شاخص های عملکردی غیرمالی ۶ . ۳ . ۲ شاخص های عملکردی مالی ۶ . ۴ جمع بندی فصل ۷: ۱۴۰ پرسش منابع