رود گرگان منطقه را دو قسمت کرده بود ایل قاجار سالها در دو سوی این رود سکونت داشت شاهان صفوی آنان را از غرب و شمال غرب ایران به این ناحیه کوچانده بودند و حالا رود به دو دسته بالا (یوخاری) و پایین (اشاقه تقسیمشان کرده بود. رود محدوده چراگاه احشام هر دو دسته را تعیین میکرد و دو دسته به آن رضایت داشتند؛ اما گاه بینشان اختلاف میافتاد و شاهان صفوی به آن دامن می زدند تا از یکپارچگی و سودای حکومت دورشان کنند. قدرت گرفتن ایلها و سرداران و کنار زدن پادشاه و ایجاد حکومت جدید بارها در تاریخ اتفاق افتاده بود و صفویه میکوشید سرنوشتش چنین نباشد، اما چرخ گردون به میل آنان نچرخید. فتحعلی خان از بزرگان دسته اشاقه باش آن قدر به سلطان صفوی نزدیک شد که سرانجام عنوان سپهسالار اردوی شاه طهماسب دوم را کسب کرد. اما این نادر افشار دیگر فرمانده سپاه بود که شاه را با خود همنظر کرد و فتحعلی خان را از سر راه برداشت و اشاقه باشها را خلع سلاح کرد.

زبون پنجه قهر و غلبه می دارد، بلکه به طبیعت غالب آمده، خشکی به دریا دریا را به خشکی تبدیل نموده، از روی امواج خروشان بحار به حیطه از تونل های سهمگین کوه های بلند می گذرد. عرض ور طول کره زمین به این عظمت را با قوه قادره برق و بخار می پیماید. ماهیت مواد سطح خاک جسامت و حرکت ستارگان افلاک را می فهمد بدایع اسرار آفرینش را درک کرده وسایط تنعم نوع خود را مهیا می نماید. این قوت فوق العاده که شامل سعادت و ضامن اتصال است از کجاست؟ بی شبهه از علم است. قدرت ثروت، افکار عالیه اخلاق حمیده، ترقیات گوناگون، همه این ها از نتایج علم است. و ما به این نسبت میتوانیم ترقی را مترادف علم حسن فرض کنیم. اما افسوس و باز هزار افسوس که در آن تاریخ، باب علم به روی نسوان از هر جهت بسته و ابداً راهنما و معلمی از برای خود موجود نمی دیدند و به همین واسطه تحصیل من خیلی کم و بالاخره هیچ بود؛ و این حرمان ابدی با من انیس و جلیس در هنگامی که بیز مارک از پاریس بر میگشت میگفت: «آن همه فتوحات نمایان را با خود میبرد در یکی از مجالس به حاضرین گفت: «ما با معلم مدرسه به فرانسه غلبه کردیم. دانشمندی بر این سخن اعتراض کرده و میگوید تأثیر استاد و آموزگار در تربیت اطفال و تقویت صفات آنان محقق است؛ اما بیز مارک یک قوه معنوی را فراموش کرده و متذکر نشده که آن تأثیر مادر است. بچه در صورتی از معلم بهره می برد که تربیت خانوادگی او درست باشد. طفلی که اخلاق و عادات وی روی به فساد گذاشت اطوار و حرکات ناشایست کرد و در لوح خاطرش نقش بست، وقتی که به معلم سپرده شد. به او چه میتواند بکند؟