کتاب حاضر، جلد اول از مجموعه "تاریخ ایران باستان" تالیف "حسن پیرنیا" است که در سال های مختلف چاپ های متعددی از آن از سوی ناشران تفاوت روانه بازار نشر شده است. این مجلد با مطلبی کوتاه به قلم مولف در باب چگونگی تالیف مجموعه "تاریخ ایران باستان" آغاز می شود، سپس ذیل عنوان "کلیات" درباره "ازمنه پیش از تاریخ"، نژادها، زبان ها، خطوط و منابع تاریخ به اجمال سخن می رود. در پی آن، مطالبی در باب "مشرق قدیم" و "نژاد ملل مشرق قدیم" مطرح می گردد؛ آن گاه منابع تاریخ مشرق قدیم، ذیل دو مبحث "خطوط قدیمه" و "کاوش ها" معرفی می شود. "کتب راجع به جغرافیای قدیم"، "مورخین و نویسندگان ارمنستان"، "کتب پهلوی" و "سال شماری در مشرق قدیم" مطالبی است که در پی آمده است. قسمت سوم کتاب به مطالبی در باب تاریخ بابل، آسور و عیلام اختصاص دارد. در پی آن، تاریخ ایران زمین با اشاره به پیشینه جغرافیایی، نژاد و فرهنگ تمدن ایرانیان از آغاز تا پایان دوره حکمرانی خشیارشا به تفصیل بازگو می شود. عناوین مباحث اصلی این بخش از کتاب بدین قرار است: "مقدمه تاریخ ایران"، "آریان ها، شعبه ایرانی آن ها"، "مادی ها و دولت ماد"، "شاهان ماد"، "تمدن مادی ها"، "پارسی ها و سلسله هخامنشی"، "سلطنت کورش بزرگ"، "سلطنت کمبوجیه"، "سلطنت خشایارشا"، "دربار خشایارشا به روایت تورات" و "نقل خشایارشا، خصایل او".