کتاب گزاره هایی در ادبیات معاصر ایران شعر نشر اختران

مطالب کتاب در قالب هفت "گزارش" در باب داستان نویسی دوره معاصر تدوین شده است. به زعم نگارنده، ادبیات داستانی ما بیشتر مضمون گرا بوده از این رو وی گزارش های داستان نویسی را براساس مضمون ـ نه فرم و ساخت ـ تقسیم کرده است. هفت گزارش کتاب عبارت اند از: "آغاز داستان نویسی"، "جامعه گرایی و جامعه گریزی"، "روایت های روستایی و محلی"، "روایت های شهری"، "جریان های مدرن" و "ادبیات وقایع انقلاب و جنگ". بر این اساس، نگارنده تصریح می کند: "1- آغاز داستان نویسی: از اواخر قرن سیزدهم شمسی، داستان نویسی به تاثیر از داستان ها و رمان های اروپایی، رمانس ها، رمان واره های قدیم ایرانی، نثر روزنامه ای و رمان واره های جدید (آثار طالبوف، مراغه ای و...) در ایران رایج شد. منتها داستان های کوتاه جمال زاده و دیگران به سبب گرایش به رئالیسم اجتماعی و طنز، از صافی آثاری انتقادی و طنزآمیز به ویژه چرند و پرند دهخدا گذشت... 2 - عشق، مرگ، زندگی: از دهه دوم قرن 14 شمسی داستان های "بوف کوری" در ایران رشد کرد.... بسیاری از مقلدان بوف کور چون شاملو، بنابر سرخوردگی های جهان امروز، رنگ عشق را تیره تر کردند... 3 - جامعه گرایی و جامعه گریزی: نویسندگان این گزارش، مستقیم تر از دیگران به مسائل اجتماعی و سیاسی نظر داشتند و اکثرا تا پیش از کودتا خوش بین تر بودند و پس از آن به کمند بدبینی و سرخوردگی درافتادند... 4 - روایت های روستایی و محلی: روایت های روستایی مجموعا به لحاظ ابهام در فرم و زبان، حد وسطی بود از ادبیات "بوف کوری" و ادبیات جامعه گرا، این روایات در آثار عده ای به پیشرفت های چشمگیر رسید، و در آثار متاخر از جمله آثار محمدعلی،فضا و فرم تازه تری یافت.... 5 - روایت های شهری: این داستان ها همچون داستان های روستایی فواید جامعه شناختی دارند. روایات شهری جامعه ترس خورده و روان نثرند، روستا را به شهر آورد و شهر را به عنوان روستای بزرگ توصیف کرد... 6 - جریان های مدرن: جریان های مدرنیسم و فرمالیسم در یک معنا از ابراهیم گلستان آغاز می شود... اگر چه مرزهای مدرنیسم و پسامدرن در این جا و آن جا ناشناخته اند اما عملا در بررسی و نقد آثار مندنی پور، رضا براهنی، منیرو روانی پور و دیگران این مرزها به نسبت شناخته می شوند... 7 - ادبیات وقایع انقلاب و جنگ: این گزارش ادامه حیات جامعه گرا و متعهد، ترجیحا در دهه شصت است. فرم و مضمون این بخش ساده است، مرگ آثاری که مایه های طنز و انتقادی بیشتری دارند.