با مطالعه ی منابع تاریخی و متون ادبی که ما را در شناخت اجتماعات دوران میانه یاری می دهند، تصویری شگفت انگیز از شبکه های همیاری اجتماعی به دست می آید که چه در غرب مسیحی و چه در شرق اسلامی، با تکیه بر آداب اخلاقی و سنن آن جوامع شکل گرفته بودند: جوانمردان شمشیر (در غرب شوالیه ها و در شرق ایاران/ عیّاران)؛ جوانمردان عبادتگاه (در غرب دیرنشینان و در شرق اهالی خانقاه ها)؛ و جوانمردان اصناف (در غرب اتحادیه های پیشه وران و بازرگانان و در شرق اصناف و انجمن های فتوّت). این شبکه های همیاری غالبا مستقل از حکومت ها فعالیت داشتند و شاید به یُمن وجود آن ها بود که با تداول قدرت و رفت و آمد سلسله های پادشاهان و امیران و جابجایی کانون های قدرت سیاسی، انسجام و موجودیت جوامع کم تر دچار تزلزل می شد. در این کتاب می خواهیم ببینیم آیا می توان در لابه لای صفحات تاریخ جماعت هایی را سراغ گرفت که پیوندهای مستحکم اعضایش را در کنار یکدیگر قرار می داد و از دیگران متمایز می کرد، آن ها را از برقراری پیوندهای اخلاقی و اجتماعی گسترده با جامعه بزرگتر باز نمی داشت؟ به بیان دیگر، آیا تشکل هایی مردمی وجود داشت که از سرمایه ی اجتماعی درون گروهی فراوان بهره ببرند و درعین حال از سرمایه ی اجتماعی ارتباطی حاصل از تعامل با بخش های دیگر جامعه نیز محروم نباشند؟ چه چیز باعث می شد برخی از این تشکل ها قادر به برقراری چنین موازنه ای بین روابط درونی و روابط بیرونی باشند و تشکل های دیگر از آن بی بهره بمانند؟ اگر منشا این تفاوت را اختلاف منظومه ی آداب و عادات اجتماعی و قواعد اخلاقی بدانیم، زیربناهای اخلاقی سرمایه ی اجتماعی در جامعه ی دوران میانه ی مغرب زمین یا شرق اسلامی معاصر آن چه تفاوت ها و شباهت هایی داشته و پیامدهای عملی آن در شکل گیری این نوع سرمایه ی اجتماعی در آن دو قلمرو فرهنگی چه بوده است؟ و سرانجام می توان پرسید که با وجود شباهت های بسیار در این برهه ی تاریخی، با از راه رسیدن فرهنگ تجدد، چه چیز باعث جدایی این دو حوزه ی تمدنی از یکدیگر شده است؟