کتاب اندر مزایای تنبلی

کتابی است از ال جینی و چاپ نشر گمان. تاریخ کار و مشغله، تاریخی طول و دراز و پیچیده است، اما تاریخ کار نکردن کوتاه و مختصر است. مرخصی با حقوق، تعطیلات، فراغت و تن آسایی برای بیشترِ جماعت شاغل از مزایای عصر پساصنعتی است. روشن است که صیادان نهنگِ داستان هرمان ملویل، کارگران فقیرِ داستان های دیکنز و کارگران کشتارگاه رمانِ سینکلر چیزی از تعطیلات، مرخصی استعلاجی و اوقات فراغت شخصی سرشان نمی شد. آنچه ما اکنون بخش بی چون وچرای حقوق سالانۀ تابستانیِ خودمان می شماریم -مرخصی، گردش و مسافرت و بازی های برنامه ریزی شده- تا همین اواخر از حقوق انحصاریِ طبقۀ اشراف، طبقۀ با اصل و نسب و نوکیسه ها بود. تازه بعد از جنگ جهانی دوم بود که طبقۀ کارمند و کارگر امریکا، انتقام جویانه به جاده ها زدند و برای تفریح با بچه هایشان در کابین های مسافرتی در کنتیکت وقتی گذاشتند، یا به اروپا و نقاط دیگر سفر کردند. و تازه پس از موفقیت شهربازیِ دیزنی لند بود که صنعت سیروسفر این رسالت را برای خودش قائل شد که برای هر مرد، زن و کودک امریکایی فرصتی فراهم کند تا بتوانند کشتی تفریحی دلخواهشان را انتخاب و دو هفتۀ کامل را روی آب در آن کیف کنند. حتی اگر ما عاشق کارمان باشیم و ابتکار و موفقیت و لذتی که در آن می یابیم حسابی ارضایمان کند، باز هم هوایی می شویم و احساس نیاز می کنیم که کار نکنیم؛ نیاز داریم که کار نکنیم. فرقی نمی کند نانمان را از چه راه درآوریم، کار ما هرچه باشد باز هم عاشق اوقات فراغت و تفریح و رخوت و سکونیم. همه مان به بازیِ بیشتری در زندگی نیاز داریم. اما حتی اگر با کار پدر خودمان را درنیاوریم و رسماً معتاد به کار لقب نگیریم، باز هم کار، همۀ زندگی ما را معطل خویش می کند. اکثر ما بیشتر زمان دوران عاقلی و بالغی مان را صرف کار می کنیم. دیگر عادتمان شده که در پاسخِ سلام، چطوری، چه خبر؟ یکی از اشکال جملۀ سرم خیلی شلوغه را بلغور کنیم! بدبختی اینجاست که کلی هم به این پاسخمان افتخار می کنیم، انگار خسته و کوفته بودنمان جایزه ای است و توانایی مان در ادامۀ کار نشانه ای است از عزمی واقعی. همان طور که وین مولرِ دین پژوه هم اشاره کرده، انگار هرچه سرمان شلوغ تر باشد، به چشم خودمان و به خیال خودمان به چشم باقیِ مردم هم مهم تر به نظر می رسیم. جای تأسف است که پر مشغله بودن و سال تا سال خبری از تو نبودن الگوی زندگی موفق شده. با اینکه پر مشغله بودن شعار و الگوی زندگی ما شده، پژوهش هایی صورت گرفته که عکس آن را نشان می دهد؛ طبق این پژوهش ها ما علی رغم اینکه ادعا می کنیم به سفت و سخت ترین اصول اخلاقیِ کار، در معنای خشک و سنتی آن، پای بندیم، بیشترمان اصلاً آن زمانی را که طبق عرف مرسوم در جامعه باید پای کار بگذاریم، صرف آن نمی کنیم. این کتاب گلچینی ا ست مفید و مختصر، عجیب و غریب و فلسفی از شیوۀ بازی های ما و دلایل نیاز ما در زندگی به اوقات فراغت و سرگرمی. این حرف تاماس کارلایل اشتباه است یا اگر خیلی به او ارفاق کنیم، اغراق آمیز است که کار علاج تمام دردها و بدبختی هایی است که بر انسان نازل می شود. هدف زندگی به لذت نزدیک تر است تا به جان کندن و رنج بردن. البته بسیاری از ما، تفریح و بازی را با انصراف خاطرهای بی هدف، مصرف گرایی افراطی و تنبلی و عاطل و باطل نشستن اشتباه می گیریم..