فئودور میخائیلوویچ داستایوفسکی

فئودور میخائیلوویچ داستایوفسکی (۱۸۲۱–۱۸۸۱) رمان‌نویس، نویسنده و متفکر روس بود که به‌خاطر کاوش عمیق در روان انسان، اخلاق، گناه، آزادی، ایمان، رنج و معنای زندگی شهرت دارد. آثار او تأثیر بسیار زیادی بر ادبیات و اندیشه قرن بیستم گذاشتند.

تولد: ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱، مسکو
مرگ: ۹ فوریه ۱۸۸۱، سن‌پترزبورگ
ملیت: روس
حرفه: نویسنده و رمان‌نویس
دوره زندگی: قرن نوزدهم روسیه
زندگی پرفرازونشیب

داستایوفسکی در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شد. پدرش پزشک بود و در بیمارستانی برای فقرا کار می‌کرد. او در جوانی در مدرسه مهندسی نظامی سن‌پترزبورگ تحصیل کرد، اما خیلی زود ادبیات را به مسیر اصلی زندگی خود تبدیل کرد. نخستین موفقیت مهمش «مردم فقیر» در سال ۱۸۴۶ بود.

یکی از مهم‌ترین اتفاقات زندگی او در ۱۸۴۹ رخ داد. داستایوفسکی به دلیل ارتباط با حلقه پتراشفسکی، گروهی از روشنفکران روس، دستگیر و به اعدام محکوم شد. او و دیگر محکومان را برای اجرای حکم به میدان بردند، اما در آخرین لحظه حکم اعدام لغو و مجازات او به چهار سال کار اجباری در سیبری تبدیل شد. این تجربه تأثیر عمیقی بر دیدگاه او درباره انسان، رنج، آزادی و ایمان گذاشت.

پس از پایان دوره کار اجباری، مدتی نیز در سیبری به خدمت نظامی پرداخت و سپس به فعالیت ادبی بازگشت. تجربه زندان و تبعید بعدها به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم وارد آثارش شد؛ برای مثال «خاطرات خانه اموات» تا حد زیادی از تجربیات زندان او الهام گرفته است.

مهم‌ترین آثار

از مشهورترین آثار داستایوفسکی می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

مردم فقیر — ۱۸۴۶
همزاد — ۱۸۴۶
شب‌های روشن — ۱۸۴۸
خاطرات خانه اموات — ۱۸۶۲
یادداشت‌های زیرزمینی — ۱۸۶۴
جنایت و مکافات — ۱۸۶۶
قمارباز — ۱۸۶۷
ابله — ۱۸۶۸–۱۸۶۹
شیاطین / جن‌زدگان — ۱۸۷۲
جوان خام — ۱۸۷۵
برادران کارامازوف — ۱۸۷۹–۱۸۸۰