معارف و علوم کتاب گران سنگ قرآن، از نظر ظهور و خفای دلالت آیات و آسانی و دشواری فهم آنها از الفاظ و عبارات، سطح ها و مرتبه های گوناگونی دارد؛ فهم مرتبه ای از آن برای عموم آسان است و فهم کامل معارف، علوم و احکام آن، ویژه پیامبر اکرم (ص) و اوصیای گرانقدر ایشان است. مرتبه ای از معانی و معارف آن نیز برای بشر قابل فهم و دستیابی است، ولی مستلزم تدبّر و تفسیر و تلاش علمی است. پوشیده نیست که برای فهم این بخش از معارف قرآن کریم، علوم و آگاهی هایی نیاز است که بدون آنها نمی توان به فهم صحیح این مرتبه از معارف قرآن دست یافت. از جمله دانش هایی که بی تردید در فهم صحیح این بخش از معارف قرآن کریم می تواند مؤثر باشد، آشنایی با قوت ها و ضعف های مکاتب تفسیری و نظریه هایی است که تاکنون درباره چگونگی تفسیر قرآن پدید آمده است؛ همچنین شناخت ویژگی های کتاب های تفسیری متناسب با آن مکاتب که با روش های مختلف به تفسیر آیات پرداخته اند نیز در بهره گیری صحیح از آن کتاب ها و درس آموزی از تجربه ها و خطاهای مفسران پیشین بسیار سودمند است. برای تأمین این آگاهی مفید و ضروری، مجموعه سه جلدی کتاب مکاتب تفسیری تألیف شد و به صورت متن آموزشی در اختیار جامعه علمی و علاقه مندان قرار گرفته است.