کتاب برگزیده یک قرن موسیقی فیلم

زبیگنیو پریزنر، آهنگساز لهستانی و سازندۀ موسیقی تریلوژی رنگ های کریستف کیشلوفسکی، از مهم ترین آهنگ سازان فیلم اروپای شرقی است. آهنگ سازی که به خاطر همکاری مستمرش با کیشلوفسکی و با فیلم های او به شهرت رسید، فیلم سازی که یکی از چهره های برجستۀ سینمای مدرن و روشن فکرانۀ لهستان و اروپای شرقی است که در فیلم هایش، تصویری تازه و تکان دهنده از زندگی پیچیدۀ انسان مدرن اروپایی ارائه کرده است. متأسفانه همکاری خلاق پریزنر با کیشلوفسکی به خاطر مرگ نابه هنگام این فیلم ساز در ۵۴ سالگی و بر اثر سکته قلبی متوقف شد. موسیقی در فیلم های کیشلوفسکی، نقش کلیدی و بسیار مهمی دارد و بی آن، مفهوم فیلم او ناقص می شود. تجربۀ همکاری کیشلوفسکی با زبیگنیو، تجربه ای نادر و منحصربه فرد است. این همکاری که از دهۀ ۸۰ با ساختن موسیقی برای سریال ده فرمان شروع شد، تا فیلم قرمز، آخرین فیلم کیشلوفسکی پیش از مرگ، ادامه پیدا کرد. روش کار آن ها بدین گونه بود که زبیگنیو ارتباط صمیمانه و بسیار نزدیکی با کیشلوفسکی و فیلم نامه نویس او کریستوف پیه ژیه ویچ داشت و در تمام مراحل نگارش فیلم نامه و ساخت فیلم در کنار آن ها بود و با آن ها مشورت می کرد. کیشلوفسکی، قبل از ساخته شدن فیلم، از او می خواست موسیقی اش را بسازد و او با توجه به شناخت دقیقی که از کیشلوفسکی و دنیای او و فضای فیلم و شخصیت های آن داشت، تم های اصلی فیلم را می ساخت. کریستوف کیشلوفسکی فارغ التحصیل مدرسۀ سینمایی لودز لهستان بود. مدرسه ای که فیلم سازان بزرگی چون آندره وایدا، کریستوف زانوسی و یرژی اسکولیمووسکی از آن بیرون آمده اند. وی کارش را با ساختن فیلم های مستند شروع کرد. در کشوری ایدئولوژیک که هرگونه فعالیت هنری و سیاسی تحت کنترل حکومت توتالیتر بود و سینما به عنوان ابزار تبلیغات رژیم کمونیستی به شمار می رفت. اما فیلم سازی مستند برای کیشلوفسکی، وسیله ای برای نقد اجتماعی و سیاسی بود. او جنبه هایی از زندگی لهستانی را نشان می داد که حزب کمونیست نمایش آن را ممنوع کرده بود. او می خواست با فیلم هایش تعریف دیگری از جهان پیرامونش ارائه دهد؛ تعریفی که با تعریف قالبی و کلیشه ای حکومت، کاملاً مغایر بود. کیشلوفسکی در دهۀ هفتاد از مستندسازی کناره گرفت و به ساختن فیلم های داستانی پرداخت. فیلم هایی که درون مایۀ تلخ و تراژیک و سبک استیلیزۀ آن ها بیانگر اندیشه ها و دغدغه های فلسفی و زیبایی شناختی سازندۀ آن هاست. وی در دهۀ ۸۰ مجموعۀ ده فرمان را براساس مفاهیم اخلاقی تورات و فرمان های حضرت موسی برای تلویزیون لهستان ساخت که شهرت زیادی برای او کسب کرد. اما با ساختن فیلم زندگی دو گانۀ ورونیکا، شهرت او به خارج از مرزهای لهستان رسید. پس از آن، کیشلوفسکی سه گانۀ رنگ ها را با الهام از سه رنگ پرچم فرانسه، یعنی آبی، سفید و قرمز، ساخت که هریک نشانه ای از شعارهای سیاسی و اجتماعی انقلاب فرانسه، یعنی آزادی، برابری و برادری است و در میان آن ها رنگ آبی به نشانۀ آزادی، از همه برجسته تر است.