بخش سوم عوالم امکان و نسبت آن با ضرورت ادراک کند از توانایی گفتن آن برخوردار است اگر کسی ادعا کند چیزی را می داند و نمی تواند آن را بگوید معلوم میشود که او آن چه را ادعا می کند که می داند در واقع نمیداند و به درستی آن را ادراک نکرده است. البته ممکن است انسان چیزی را بداند ولی گفتن آن را به مصلحت خویش نداند. برخی از ارباب معرفت و بزرگان اندیشه به اسراری رسیده اند و مطالبی را ادراک کرده اند که مصلحت نمیدانند آنها را برای اشخاص دیگر بگویند.

هر که را اسرار حق آموختند مهر کردند و دهانش دوختند گفتم آن یار کز او گشت سر دار بلند جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد

بسیاری از عرفای بزرگ که به قتل رسیده اند یا تبعید و شکنجه شده اند به واسطه این بوده است که سخنهایی را بر زبان آورده اند که مردم توانایی ادراک آن را نداشته اند گوینده دانا و توانا کسی است که بر اساس میزان فهم شنونده سخن بگوید با کودک به زبان کودکی باید سخن گفت.

چون که با کودک سر و کارت فتاد پس زبان کودکی باید گشاد یکی از اندیشمندان غربی میگوید آزادی فکر نتیجه فرقه های مختلف دینی است. این اندیشمند توجه نداشته که فکر به حسب ذات آزاد است و برعکس آنچه او میگوید اختلاف فرقه های دینی و یا قومی و قبیله ای نتیجه آزادی فکر است. آزادی بدون فکر هیچ گونه معنایی ندارد ولی باید به این نکته توجه داشت که فکر وقتی منجمد میشود و به یک امر نامعقول باور پیدا میکند به طور کلی آزادی خودش را از دست میدهد. آزادی از لوازم لاینفک و جدایی ناپذیر اندیشه است ...