کتاب از هاها تا آها

اساس منطق استنتاجی تعمیم کل به جزء و عام به خاص است. حتماً آن قیاس صوری معروف را شنیده اید تمام انسانها فانی هستند سقراط یک انسان است و بس سقراط هم فانی است. البته گاهی اوقات این قیاس صوری مشهور به این شیوه غلط توسط مردم بازگویی میشود: همه انسانها فانی هستند، سقراط هم فانی است پس سقراط انسان است که اصلاً از لحاظ منطقی صحیح نیست. این جور قیاس کردن درست مثل این است که من بگویم تمام انسانها فانی هستند لاک پشت پسر من هم فانی است پس لاک پشت پسر من یک انسان است. شیوه دیگر استفاده غلط از منطق قیاسی استدلال بر اساس یک فرض غلط است. استدلال استقرایی از منظر قیاس یکی از کاربردهای مهم بحث قیاس در بحث خلقت جهان است. برخی این گونه استدلال میکنند که چون جهان مثل ساعت منظم کار میکند و چون ساعت ساخته ساعت ساز است پس جهان نیز محتاج خالق است. ديويد هيوم، فيلسوف تجربه گرای بریتانیایی از مخالفان سرسخت این نظریه بود و اعتقاد داشت که این شیوه استدلال سست و نادرست است.

کتابی که در دستتان است قرار است شما را به شکلی متفاوت با سنتها، مکاتب، مفاهیم و اندیشه مندان فلسفه جهان آشنا کند. این کتاب که برگرفته از چهار منبع به زبان انگلیسی است. برای کسانی نوشته شده که می خواهند مفاهیم بعضا پیچیده و غامض فلسفی را به زبانی ساده و طنز آمیز درک کنند با این همه کتاب حاضر نظریه پردازی فلسفی نیست و خیلی ساده تر از این حرف هاست. حقیقتش را بخواهید. «جوک» و «فلسفه» کارکرد مشابهی دارند و طرز ساخت و نتیجه نهایی آنها عین هم است. هر دو از یک طریق ذهن را دست می اندازند و از میل واحدی سرچشمه میگیرند؛ میل به اشکال تراشی در درک ما از کیفیت چیزها میل به ایجاد اخلال در عوالم آشنا میل به کشف حقایق پنهان و غالبا تلخ در باب زندگی در این کتاب بسیار خواندنی و مبتکرانه به روایت حسین یعقوبی (متولد ۱۳۴۹) نویسنده و مترجم و طنز پرداز شناخته شده و برنده جایزه ادبی صادق هدایت (۱۳۸۴) مفاهیم و نظریات فلسفی با جوکها توضیح داده می شود ابتدا جوکی را نقل میکنیم و بعد نشان میدهیم که بین این جوک و یک مفهوم فلسفی چه تناظر دقیقی وجود دارد.