در اين كتاب عياران و لوطي‌ها با محوريتي تاريخي بررسي شده‌اند. در ابتدا دركي درست از مفاهيم محوري مانند عيار، جوانمرد، لومپن، لوطي، اخلاق عياري و ... ارائه شده و سپس، پهلوانان و لوطيان معروف پيش از دوران پهلوي بررسي گرديده و به تاريخچه اين افراد و وقايعي كه در آن دخيل بوده‌اند، اشاره شده است. در ادامه جوانمردان، لوطيان و لومپن‌هاي دوره پهلوي و پس از آن، بررسي و نقش مهم آنان در حوادث مهم اين دوره‌ها شرح داده شده است. «يعقوب ليث صفار»، «پهلوان اسد خراساني»، «طيب حاج‌رضايي»، «برادران هفت‌كچلون» و ... از عياران معرفي‌شده در كتاب هستند.