کتاب هنر بالغانه نه گفتن

می دانم که می خواهید ارتباط برقرار و آن را حفظ کنید. از هر ارتباط هم قصد و منظوری خاص دارید؛ می خواهید چیزی بخرید، تحصیل معاش کنید، بحران و مشکلی را حل وفصل کنید، معامله ای انجام دهید، ابراز وجود کنید، کسب اعتبار کنید، به خواستگاری بروید و ازدواج کنید یا می خواهید در یک ارتباط خانوادگی و دوستانه بدرخشید، به یک ارتباط وقت اختصاص بدهید و کسب احترام و اعتبار کنید. این ارتباط می تواند از پیش تعیین شده یا حتی اتفاقی باشد؛ اما باید بدانید همان گونه که یک موسیقی و نت های آن برای زیباتر نواخته شدن و شنیده شدن به سکوت نیاز دارد، ارتباط هم همه اش بله، تفاهم و توافق راحت پشت سرهم نیست. باید بین ارتباط های شما «نه» های ریز و درشت یا همان سکوت وجود داشته باشد. این «نه» ها به نوعی دیدگاه و فردیت شما را به رخ طرف مقابل می کشانند.
اگر خجالت می کشید یا رویتان نمی شود یا بلد نیستید «نه» بگویید، قطع به یقین بدانید که به خودتان لطمه خواهید زد. اینکه هرچه از شما تقاضا بکنند بدون تأمل پاسخ آری بدهید، نشان دهنده اِشکال در شیوه ارتباطتان است. حال باید با خود قول و قرار بگذارید یا وارد ارتباطی نشوید یا با مهارت در «نه گفتن» وارد شوید، چون بسیاری از اوقات با «نه گفتن» به برد می رسید. تجربه نشان داده است که افراد خجالتی و اهل رودربایستی عزت نفس لازم را ندارند و «نه» قدرتمند نمی گویند، ازاین رو معمولاً هم بازنده هر ارتباطی می شوند.
باید سهم «نه» را در هر ارتباط مشخص و تلاش کنید بسیار خوب و مهربان باشید، زیرا کمی تلخی، نتیجه شیرین دارد. از امروز امتحان کنید همه چراغ های کوچه ارتباطتان را روشن نگه ندارید، گاهی تعدادی از آن ها را خاموش کنید. به تجربه به این نتیجه خواهید رسید که «نه» های شما حکم حفاظت و مراقبت از شما را دارند و این شکلی از رعایت تعادل در ارتباط است.
یک «نه» و هزار آسودگی
زندگی هرروزه ما یعنی تصمیم گیری های متعدد و انتخاب های گوناگون. شما در هر تصمیم گیری و انتخاب یا باید «بله» بگویید یا «نه» و در یک روز مجبورید ده ها «بله» و «نه» هم به خودتان و هم به دیگران بگویید؛ «نه» هایی به خواسته ها، آرزوها، وسوسه ها، بازیگوشی ها و هوس های خود و همین طور «نه» هایی به پیشنهادها و پرسش هایی که دیگران از شما تمنا، تقاضا و درخواست می کنند.
شما اساساً سه حالت شخصیتی دارید که باید به درخواست ها و تقاضاهای دیگران پاسخ بدهید. آیا کودک بازیگوش و عاشق شما پاسخ می دهد یا کودک لج باز و خشمگینتان؟ آیا بالغ شما پاسخ گوست یا والدتان به این تمنیّات، خواسته ها و نیازها پاسخ می دهد؟ اگر به کودک و والد خود اختیار بدهید تا «نه» و «بله» بگویند، به طورقطع به دردسر خواهید افتاد؛ اما اگر بالغتان پاسخ گو باشد، به سمت تعادل خواهید رفت و به طوریقین بالغ است که در شرایط ویژه و حساس با یک «نه» بزرگ و طلایی و بالغانه می تواند زمینه آسودگی و راحتی شما را فراهم کند.
وقتی شما کودک و هیجان زده می شوید و «نه» و «بله» می گویید، زمینه بروز دردسرهای آتی را ایجاد می کنید، زیرا وقتی کسی از شما تقاضای موقعیت یا پول می کند و شما فکر می کنید که اگر به او «نه» بگویید ممکن است در مورد شما فکرهایی بکند و بد شود و «بله» می گویید، به طورقطع شرایط را برای به دردسر افتادن مهیا کرده اید. کودک قدرت تصمیم گیری و «نه گفتن» ندارد و وقتی شما با کودکتان وارد بازی های جامعه می شوید، مطمئن باشید فریب و ضربه خواهید خورد.
کمی به حرف ها و خاطرات اطرافیانتان گوش کنید که چون نتوانستند «نه» بگویند، سال ها تاوان پرداختند؛ اگر سر سفره عقد «نه» ای قاطعانه و بزرگ گفته بود، اکنون این همه بدبختی و دردسر نمی کشید؛ اگر فلان روز به تقاضای مالی دوستش «نه» قاطع گفته بود، اکنون ورشکست نشده بود. این است که در ادبیات عامه ایرانی می گویند «یک نه بگو و یک عمر آسوده باش!» البته منظور همان «نه» های بالغانه و از روی عقلانیت و منطق و استدلال است، نه «نه» های والدانه و کودکانه که ریشه در فقدان تعادل فردی دارند.